آيا تاکنون به اين موضوع فکر کرده ايدکه هنگام مطالعه از چه روشی استفاده می کنيد؟ آيا شما جزو دسته ای از دانشجويان هستيد که روش ويژه ای برای مطالعه خود انتخاب نموده ايد يا جزو کسانی هستيد که به هر طريق که پيش آيد درس می خوانند؟ اصلا" آيا شما به اين مسئله معتقد هستيد که يک روش مطالعه صحيح و اصولی می تواندبسياری از مشکلات تحصيلی شما را مرتفع سازد يا خير؟ آيا تا بحال به اين موضوع فکر کرده ايدکه بسياری از دانشجويان موفق روش صحيحی برای مطالعه داشته اند؟ و ...

شايد شما هم به دانشجويانی برخورد کرده ايد که می گويند"همه کتاب و جزوه را می خوانم اما موقع امتحان آنها را فراموش می کنم" يا "من استعداد درس خواندن ندارم چون با اينکه همه مطالب را می خوانم اما هميشه نمراتم پايين است" و يا ...

بسياری از مشکلات اينگونه دانشجويان به نداشتن يک روش صحيح برای مطالعه باز می گردد. بعنوان مثال نگارنده دوستی را سراغ دارد که چند سال پيش در امتحان کنکور مردود شد در حالی که او از دوستان قبول شده خود در کنکور، مطالعات خيلی بيشتری داشت. اين موضوع همه دوستان را متعجب ساخته بود به همين علت مسئله را پيگيری کرديم پس از مقداری بررسی متوجه شديم که بزرگترين  اشکال وی عدم مرور صحيح کتابهای مطالعه شده بوده است. اشکال اصلی اين بود که ايشان پس از مطالعه دقيق يک کتاب و اتمام آن، سراغ کتاب ديگر می رفته است بدون اينکه برای جلوگيری از فراموشی مطالب کتابهای خوانده شده قبلی به مرور آنها بپردازد.در نتيجه تنها دروسی که ايشان قادر به پاسخگويی مطلوب به سئوالات آن بود، دروسی بود که در اواخر مطالعات خود داشته است و دروس قبلی به فراموشی سپرده شده بود.

 

بنابراين قبل از اينکه خود را محکوم کنيم به نداشتن استعداد درس خواندن، کمبود هوش، کمبود علاقه، عدم توانايی و ساير موارد، بهتر است نواقص خود را در مطالعه کردن بيابيم و به اصلاح آنها بپردازيم.در آن صورت به لذت درس خواندن پی خواهيم برد درست مثل کسی که مهارت شنا کردن را آموخته، نه تنها از آب نمی ترسد بلکه از آن لذت هم می برد، يقينا" کسی که مهارت خواندن و روشهای صحيح را بياموزد از درس خواندن لذت خواهد برد.

اولين قدم در اين راستا آنست که با اندکی تفکر عادت های نامطلوب خود را در مطالعه بيابيد(مثل مطالعه کردن در يک اتاق پر سر و صدا، مطالعه هنگام خستگی و ...) و سپس عادتهای مطلوب را جايگزين آن نماييد.

شما می توانيد برای اصلاح عادتهای نا مطلوب  و يا تقويت عادتهای مطلوب و يا افزايش ميزان مطالعه از " قراردادهای مشروط" استفاده نماييد. در اينجا قرارداد مشروط پيمانی است که خود شما با خود می بنديد و در نتيجه انجام آن خود را تنبيه يا پاداش می دهيد.

در اينجا توجه شما را به نمونه ای ازيک قرار دادمشروط جلب می کنم.

به اعتقاد" ويليام جيمز " هر گونه بهبود حافظه در واقع عبارتست از اصلاح آن روشهايی که شخص معمولا" در دشت واقعيت ها به کار می برد. بنابراين ما با تغيير عادات مطالعه و بهبود و اصلاح آن در واقع به بهبود و افزايش کارايی حافظه خود کمک می نماييم.يکی از نظرات ديگر در خصوص تغيير عادات مطالعه مربوط به " لاين برگر" است، او معتقد است که تغيير عادات مطالعه طی مراحل زير بايد صورت گيرد:

1-    آگاهی ( درباره موضوع )

2-    علاقه

3-    ارزيابی (ارزيابی اطلاعات بدست آمده با در نظر گرفتن موقعيتهای موجود)

4-    آزمايش ( بکار بستن فکر)

5-     مطابقت خود با فکر تازه و اختيار و قبول آن

پس از اينکه عادات نا مطلوب در مطالعه خود را يافتيد  و به اصلاح آن پرداختيداکنون وقت آن فرا رسيده که با برخی از مهمترين روشهای مطالعه آشنا شويد.

 

انواع روشهای مطالعه:

بعضي از مهمترين روشهای مطالعه که در کتابهای مختلف بدانها اشاره شده است عبارتند از:

·        روش " پس ختام "

·        روش " تند خوانی"

·        روش عبارت خوانی

·        روش دقيق خوانی

·        روش خواندن اختصاری

·        روش خواندن برای درک زيبايی

در اينجا ما به اختصار برخی از مهمترين اين روشها را توضيح می دهيم.

 

·        روش " پس ختام "

اين روش يکی از معروفترين روشهای بهسازی حافظه است که به منظور افزايش توانايی دانشجو برای مطالعه و بخاطر سپردن مطالب ارائه شده در يک کتاب درسی ابداع شده است. نام اين روش همانند نام انگليسی آن  (PQ4R) متشکل از حروف اول شش مرحله آنست.

1-  مرحله پيش خوانی

2-  ″         سئوال کردن

3-  ″          خواندن

4-  ″          تفکر

5-  ″          از حفظ گفتنی

6-                                         ″           مرور کردن

 

1- مرحله پيش خوانی:

در اين مرحله دانشجوفصلهای  مختلف کتاب را بصورت يک مطالعه اجمالی و مقدماتی مطالعه میکند.از جمله موارد اين مرحله خواندن عنوان فصلها، خواندن سطحی فصول، توجه به تصاوير، بخش های اصلی و فرعی و خلاصه فصلها میباشد

هدف در اين مرحله يافتن يک  ديد کلی نسبت به کتاب و ارتباط دادن بخشهای مختلف کتاب با يکديگر می باشد

 

2- مرحله سوال کردن :

پس از مطالعه اجمالی موضوعات و نکات اصلی، دانشجو درباره آنها به طرح سوال می پردازد. اين کار باعث افزايش دقت، تمرکز فکر،  سرعت و سهولت يادگيری می گردد.

 

 3- مرحله خواندن :

در اين مرحله دانشجو به خواندن دقيق و کامل مطالب کتاب می پردازد. هدف در اين مرحله فهميدن کليات و جزئيات مطالب ونيز پاسخگويی به سئوالات مرحله قبل می باشد. در مرحله خواندن برای فهم بهتر مطالب می توان از کارهايی مثل نت برداری، علامت گذاری و خلاصه نويسی بهره جست. 

4- مرحله تفکر :

در اين مرحله به دانشجو گفته می شود که هنگام خواندن ، ساختن سئوالها و ايجاد ارتباط بين دانسته های خود، درباره مطلب فکر کند. در اين مورد نيز ظاهرا" مهمترين اصل همان بسط معنايي است. بسط معنايی ممکن است در مراحل پنجم وششم يعنی در مراحل از حفظ گفتنی و مرور کردن نيز نقشی داشته باشد.

 

5- مرحله از حفظ گفتنی :

در اين مرحله دانشجو سعی می کند بدون مراجع به کتاب و از حفظ به ياد آوری مطالب خوانده شده بپردازد.و بار ديگر به سئوالهايی که خود طرح کرده پاسخ دهد.در اينجا دانشجو بايد بتواند مطالب آموخته شده را در قالب کلمات برای خود بيان کند در غير اينصورت لازم است که مجددا" به خواندن مطالبی که آموخته نشده بپردازد.مرحله از حفظ گفتنی در پايان هر بخش انجام می گيرد و وقتی بخش های يک فصل به اتمام رسيد به مرحله بعد يعنی مرور کردن يا آزمون وارد می شويم.

 

6- مرحله مرور کردن:

مرحله مرور کردن يا آزمون در پايان هر فصل انجام می گيرد. در اينجا دانشجو به مرور  موضوعات اصلی و نکات مهم و نيز ارتباط مفاهيم مختلف با يکديگر می پردازد و در صورت برخورد با موضوعات مورد اشکال به متن کتاب مراجعه می کند. يکی از راههای کمک به اين مرحله پاسخگويی به سئوالات و تمرينات پايان فصل است.در صورت عدم وجود سئوال در پايان فصل شما می توانيد خودبه طراحی سئوال و آزمايش خود بپردازيد و بدين ترتيب قبل از اينکه استاد شما را بيازمايد شما مقدمتا" اينکار را کرده ايد، اجرای اين مرحله می تواند مقداری از اضطراب امتحان را برای دانشجو کاهش دهد.

 

· مرحله  روش دقيق خوانی:

در اين روش هدف اين است که دانشجو بتواند مطالب کتاب را به صورت کامل و دقيق درک کرده و به صورتی سازمان يافته و منظم در حافظه خود نگهداری نمايد. برخی از فنون موجود که می تواندبه روش دقيق خوانی کمک کند عبارتند از :

خلاصه برداری

سازمان دهی مطالب

علامت گذاری در متن

 

تکنيک خلاصه برداری :

 در اين تکنيک دانشجو به نوشتن عبارت، مفاهيم و موضوعات کليدی متن می پردازد بطوری که در مرور کردن مطالب دانشجو بتواند بانگاه کردن وخواندن خلاصه های خود، همه مطالب  متن کتاب  رايادآوری کند .يک روش بسيار مطلوب اينست که شماازخلاصه ها نيز دوباره خلاصه برداری کنيد بطوريکه بعد از چند نوبت خلاصه برداری بامراجعه به اخرين خلاصه بتوانيد به سرعت کليه مطالب را يادآوری کنيد .

 

تکنيک سازمان دهی مطالب :

اين تکنيک همانندسايرتکنيکهای روش دقيق خوانی باعث افزايش درک وسرعت يادگيری وسهولت دربازيابی مطالب آموخته شده می شود برای سازماندهی مطالب، استخراج سه بخش ازمتن اصلی کتاب لازم است که عبارتند از:

  1. موضوع اصلی
  2. نکته های اصلی
  3. نکات جزيی

 

1-موضوع اصلی

موضوع اصلی ،موضوعی است که تمامی مطالب ونکات يک فصل يا کل کتاب را دربرمی گيرد وبقيه مطالب حول وحوش آن می چرخد .

 

2- نکات اصلی :

اين نکات خطوط وانديشه های اصلی ومهم دريک کتاب هستند که درمجموع موضوع اصلی رامی سازند کليت آنهاازموضوع اصلی کمتر است وصراحت بيشتری دارند .

 

3-مواردجزيی :

اين موارد،اطلاعات جزيی تر هستند که بصورت مثالها ونمونه ها،عکس وتصوير واطلاعات واقعی مطرح می گردند .مجموعه مواردجزيی ،درس وشناخت نکات اصلی راآسانترمی سازد .

نمودارزيرارتباط بين موضوع اصلی ،نکات اصلی ومواردجزيی رانشان می دهد .دانشجو می تواند ازنمودارهايی مثل نمودارزيردرسازماندهی مطالب استفاده نمايد .

 

تکنيک علامت گذاری در متن:

 در اين تکنيک دانشجو فعاليتهايی را بر روی متن اصلی کتاب انجام می دهد از قبيل علامت گذاری به شکلهای مختلف در متن، خط کشيدن زير عبارات مهم، حاشيه نويسی و ...

 

علامت گذاری و حاشيه نويسی در هر فردی با افراد ديگر ممکن است متفاوت باشد زيرا اين علايم قرار دادی است بين فرد با خودش مثلا ممکن است فردی مهمترين مطالب را داخل پرانتز قرار دهد در حالی که فرد ديگر آنرا داخل دايره ای قرار دهد اما نکته مهمی که در هر نوع علامت گذاری حائز اهميت است اينست که بهتر است همانند تکنيک سازماندهی مطالب را در سه دسته مجزا (موضوع اصلی،نکته اصلی، موارد جزئی) قرار داده وآنها را با علامت های مختلف نشان دهيد بعنوان مثال می توانيد موضوعات اصلی را داخل دايره ای قرار داده و نکات اصلی را با پرانتز نشان داده و زير موارد جزئی خط بکشيد.

دکترجهان تقی زاده

نوشتن دیدگاه

لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
برای تماس با شما لطفا ایمیل خود را بدرستی وارد کنین تا با شما اگر لازم باشد در تماس باشیم .


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید